Elk woord telt

Maar wat moet ik schrappen?

Schrijven is schrappen en kill your darlings. Het zijn twee van de grootste schrijfclichés en toch brengen ze zowel beginnende als doorgewinterde schrijvers in verwarring. Wát moet ik dan schrappen? Meer dan je denkt.

Tijdens de afgelopen Dag van de Content plaatsten we de workshopdeelnemers in een snelkookpan: je hebt drie minuten om dertig woorden te schrappen uit het artikel 'Kom eens een ochtend architectuur beleven in Rotterdam'. GO.

Het effect: verwilderde blikken, rode hoofden. En teksten waar belangrijke informatie uit verdween en overbodige woorden in bleven staan. Precies waarop we hoopten, natuurlijk. Want daarna legden we uit met welke vuistregels de deelnemers makkelijk de helft van de tekst hadden kunnen wegstrepen.


Wat dan? Dit mag je (vrijwel) altijd uit een tekst schrappen:

Passief taalgebruik

Aanduiders van passief taalgebruik zijn zullen, worden en door. Actief leest prettiger.

Tussenwerpsels

Bekijk goed of woorden als ook, dus, er, om, nog, maar en eigenlijk écht iets toevoegen. ‘Maar’ suggereert vaak een tegenstelling die er niet is.

Taalversterkers

Is een versterking als heel, erg en vreselijk nodig?

Onnodige nuancering

Denk aan: vaak, soms, meestal, sommige. Durf voor je bewering te staan, nuancering is een zwaktebod en meestal onnodig.

Onnodige kwalificaties

Beroemde, bekende… Als iemand écht beroemd is, weet de lezer dat ook wel.

Herhaling en vanzelfsprekendheden

‘Veel bakkers zitten met de handen in het haar. Ze weten niet wat ze moeten doen’. Wat voegt de tweede zin toe?

Overbodige hulpwerkwoorden

Vooral: kunnen. Sta ook hier weer achter je bewering. Niet ‘je kunt hier mooie avonturen beleven’ maar ‘je beleeft hier mooie avonturen’.

Dubbele ontkenningen

‘Het is niet ongebruikelijk’ wordt ‘het is gebruikelijk’. En dat is wel zo duidelijk.

Kijk maar eens wat het effect is op de eerder genoemde tekst. Deze is niet alleen een stuk korter geworden – en daarmee direct een stuk aantrekkelijker – maar ook beter leesbaar. De helft van de woorden was loze vulling..

Geen goed of fout

Maar haal je niet alle sjeu uit een tekst als je elk ‘overbodig’ woord verwijdert? Er is in dit geval geen goed of fout. Wel leesbaarheid. Uiteraard moet de ene tekst korter en zakelijker zijn dan de andere. Een bloemrijke reisreportage vraagt om een andere woordkeuze dan een pakkend openingstekstje van een website. Dat neemt niet weg dat ook de reisreportage leesbaar en eenduidig moet zijn.

Begin met een e-mail

Probeer het maar eens uit. Begin bijvoorbeeld met de volgende e-mail die je schrijft, want grote kans dat je ook hierin een aantal regels overtreedt (we spreken uit ervaring). Schrap dat het een lieve lust is en lees je tekst daarna nog eens na. Wedden dat deze een stuk lekkerder leest en desondanks niets aan relevantie verloren heeft?